Τερμίτες

 

 
 
Οι τερμίτες είναι μικρόσωμα ισόπτερα έντομα (3-5 χιλ. οι άπτερες μορφές και μέχρι 22 χιλ. οι πτερωτές) που συχνά συγχέονται με τα μυρμήγκια. Στην πραγματικότητα η Ελλάδα και όλη η νότια Ευρώπη φιλοξενεί εδώ και πολλά χρόνια κάποια είδη που προκαλούν μεγάλες ζημιές σε πατώματα, κουφώματα, ξύλινες έπιπλα, εικόνες, βιβλία κλπ, αφού ανακαλύπτονται τυχαία (σε κάποιες περιπτώσεις μετά από πολλά χρόνια) όταν η ζημιά έχει προχωρήσει. Στο μεταξύ οι αποκαλυπτόμενες ζημιές αποδίδονται σε μυρμήγκια ή στην υγρασία με διάφορες άστοχες επεμβάσεις τεχνιτών - όπως χρήση βιοκτόνων, αντικατάσταση επιμέρους ξύλων με νέα ξύλα (νέα τροφή για τους τερμίτες) και άλλες ευρεσιτεχνίες - να μεσολαβούν και να καθυστερούν τη λύση του προβλήματος, με ότι μπορεί να συνεπάγεται αυτό για τη συνέχιση των ζημιών.

Οι τερμίτες ζουν από 2 (τερμίτης – εργάτης) έως και 12 χρόνια (βασίλισσα) και η προσπάθεια του κάθε μέλους είναι η προστασία ολόκληρης της αποικίας από συνθήκες θερμοκρασίας και φυσικούς εχθρούς, η αυτοδιαιώνιση, και ο εφοδιασμός με αποθέματα τροφής για όλο τον πληθυσμό.
 
 
 
Το κύριο θρεπτικό συστατικό των υλικών που καταναλώνουν οι τερμίτες είναι η κυτταρίνη που περιέχεται πέρα από ξύλινα κουφώματα, πατώματα και έπιπλα στο χαρτί (βιβλία), υφάσματα φυτικής προέλευσης, καπλαμά, κόντρα πλακέ, μελαμίνες και μοριοσανίδες (novopan). Τρώγοντας το ξύλο οι τερμίτες σε αντιπαράθεση με τα υπόλοιπα ξυλοφάγα έντομα δεν απομακρύνουν από τα κανάλια που σχηματίζουν πριονίδι και περιττώματα και έτσι η ζημιά παραμένει κρυφή. Αποσχίζουν λεπτά τμήματα ξύλου με τις γνάθους τους, τα καταπίνουν και τα αποθηκεύουν στο στόμαχο για πέψη, από όπου και τα μοιράζονται με τους υπόλοιπους «συγκατοίκους» διαμέσου της τροφάλλαξης (μεταφορά τροφής ή άλλων υγρών και μεταξύ μελών της αποικίας από στόμα σε στόμα ή από τον πρωκτό στο στόμα). Την προσβολή προδίδει η εμφάνιση από πτερωτούς τερμίτες, το σκούρο χρώμα του ξύλου εξαιτίας των υδαρών περιττωμάτων τους και κάποιες φορές οι ζημιές όταν έχει απομείνει μόνο το βερνίκι!

Έχουν προτίμηση σε σομφό ξύλο παρά εγκάρδιο λόγω ύπαρξης μεγαλύτερης ποσότητας αμύλου και σακχάρων (ενέργεια) αν και ... Διαβάστε περισσότερα
 
 
 
 
 
 
Μορφολογικές διαφορές τερμίτη και μυρμηγκιού
 
 
 

Μορφολογικές διαφορές τερμίτη και μυρμηγκιού

 
Μία χαρακτηριστική μορφολογική διαφορά του πτερωτού εντόμου του τερμίτη συγκριτικά με το ιπτάμενο μυρμήγκι που φαίνεται εύκολα και με γυμνό μάτι είναι ότι ο τερμίτης έχει ίσες τις πτέρυγες (σε μήκος) ενώ το μυρμήγκι έχει τις μπροστινές πτέρυγες πιο μακριές από τις πίσω. Άλλες μορφολογικές διαφορές εντοπίζονται στις κεραίες των εντόμων (ο τερμίτης διαθέτει ευθείς ενώ το μυρμήγκι γονατοειδείς), στο σώμα τους (ο τερμίτης δεν εμφανίζει στενώσεις μεταξύ κεφαλής, θώρακα και κοιλιάς σε αντίθεση με το μυρμήγκι), κ.α.
 
 
 
 
 

Είδη Καστών

 
Όπως και τα μυρμήγκια είναι έντομα κοινωνικά και οι κοινωνίες τους (αποικίες) συνεκτικές και συνεργατικές. Διαχωρίζονται σε 3 κάστες ανάλογα με τις υφιστάμενες ανάγκες της αποικίας που καθορίζονται από τη βασίλισσα και είναι:
 
 
 
Εργάτες
 

Εργάτες

 
(το 90% του πληθυσμού) που είναι υπεύθυνοι για τη φύλαξη των αυγών, την κατασκευή και τη συντήρηση των στοών, την αναζήτηση τροφής και τη θρέψη όλων των μελών της αποικίας. Είναι μικρά υποκίτρινα έντομα που περιγράφονται από τους μη ειδικούς σαν λευκά σκουλήκια.
 
 
 
Οπλίτες
 

Οπλίτες

 
Ο ρόλος τους είναι κυρίως αμυντικός αφού προστατεύουν την αποικία από φυσικούς εχθρούς όπως είναι τα μυρμήγκια. Είναι μικρά υποκίτρινα έντομα με μεγαλύτερη κεφαλή και πιο σκούρου χρώματος κεφαλή από τους εργάτες. Διαθέτουν ένα μαύρο ζεύγος σκληρών γνάθων που θυμίζουν δαγκάνες και ξεχωρίζει ακόμα και με γυμνό μάτι.
 
 
 
Σμηνουργός
 

Σμηνουργός

 
Βγαίνει από τα κανάλια μεγάλος πληθυσμός του κυρίως την άνοιξη και λιγότερο το φθινόπωρο (το πιο συχνό σημάδι προσβολής από τερμίτες) με σκοπό την επέκταση της αποικίας. Διέρχονται από τους χωμάτινους αγωγούς ή από σημεία προσβολής (ξηρού και υγρού ξύλου τερμίτες) κατά δεκάδες, εγκαταλείπουν τις πτέρυγες και έρχονται σε σύζευξη.
 
 
 
Βασιλιάς & Βασίλισσα
 

Βασιλιάς & Βασίλισσα

 
Ο Βασιλιάς γονιμοποιεί τη βασίλισσα αρχικά για την πρώτη αποικία και στη συνέχεια για κάθε επόμενη, μέχρι το τέλος της ζωής του.

Η Βασίλισσα δημιουργεί την αποικία γεννώντας χιλιάδες αυγά κάθε χρόνο μέχρι ο αριθμός των ατόμων όλης της κοινωνίας να είναι αρκετός.

 
 
 
 
 
 
 

Είδη Τερμιτών

 
 
Δίκτυο χωμάτινων αγωγών υπόγειων τερμιτών πίσω από ντουλάπα
 
 
 

Υπόγειοι τερμίτες

 
Οι υπόγειοι τερμίτες εργάζονται υπόγεια κατασκευάζοντας συνεργατικά μεγάλο δίκτυο από χωμάτινους αγωγούς - κανάλια (tubes) πρωτεύοντα, δευτερεύοντα, κανάλια εξαερισμού για την αποφυγή υψηλών θερμοκρασιών και για άλλες τις ανάγκες της αποικίας.

Είναι δυνατό τα κανάλια να διαπεράσουν οικοδομικά υλικά χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες ρωγμές και κοιλότητες ή περάσματα σωληνώσεων και άλλα ανοίγματα.
 
 
 
 
 
 

Tερμίτες υγρού & ξηρού ξύλου

 
 
Οι τερμίτες ξηρού ξύλου και οι τερμίτες υγρού ξύλου δεν έχουν την ανάγκη της επαφής με το έδαφος, οι πληθυσμοί τους είναι μικρότεροι, δεν κάνουν μεγάλες ζημιές και δεν κατασκευάζουν χωμάτινους αγωγούς όπως οι υπόγειοι. Η εγκατάσταση των τερμιτών στις κατοικίες γίνεται όταν οι σμηνουργοί εισέλθουν τυχαία, από κάποιο άνοιγμα, αεραγωγό ή ρωγμή. Χαρακτηριστικό σημάδι (εκτός των σμηνουργών) είναι οι μικροί σωροί από περιττώματα που αποβάλλονται από ... Διαβάστε περισσότερα
 
 
 
Οπές, πτερωτό και περιττώματα τερμιτών ξηρού ξύλου
 
 
 
 
 
 
 

Σμηνουργία

 
 
 
Η σμηνουργία συνήθως συμπίπτει με περιόδους βροχοπτώσεων και μάλιστα περισσότερο όταν αυτές ξεκινούν αργά το φθινόπωρο. Κατά κανόνα οι τερμίτες αποφεύγουν το φως ως έντομα φωτόφοβα, αλλά κατά τη σμηνουργία η συμπεριφορά τους αυτή χάνεται ή παροδικά αλλοιώνεται. Μικρές σμηνουργίες είναι δυνατόν να παρατηρηθούν σε όλη διάρκεια του χρόνου, οπότε οι σμηνουργοί κάνουν εμφανή την παρουσία τους κοντά σε καμινάδες, πέργκολες, πατώματα, κάσες εσωτερικών και εξωτερικών ανοιγμάτων, αγωγούς θέρμανσης, ύδρευσης ή αποχέτευσης και άλλα θερμά ή μη σημεία.

Η έξοδος των πτερωτών από τις φωλιές που συγχέεται με "επιδρομή πτερωτών μυρμηγκιών" επηρεάζεται από πολλούς περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως είναι η θερμοκρασία, η υγρασία, η ένταση της φωτεινής ακτινοβολίας, η ταχύτητα των ανέμων, η ατμοσφαιρική πίεση κ.α. Εάν οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές για αυτούς, οι πτερωτοί τερμίτες παραμένουν στις στοές ή τη φωλιά, επί αρκετές ημέρες πριν την έναρξη της σμηνουργίας. Διέρχονται ξαφνικά από μικρά ανοίγματα, ρωγμές ή σχισμές των υλικών ή του ξύλου μέσα από ειδικούς αγωγούς που έχουν κατασκευάσει οι εργάτες τους. Γύρω από τα ανοίγματα υπάρχουν οι οπλίτες που αναμένουν τον εχθρό (αρπακτικά έντομα ή μυρμήγκια) με σκοπό για προστασία των αναπαραγωγικών. Στη συνέχεια σφραγίζουν τα ανοίγματα ώστε να είναι εμφανές το σημείο της φωλιάς. Η πτήση κατά τη σμηνουργία είναι κατά κανόνα βραχεία (το πολύ λίγες ώρες) και ασθενής, ενώ η κατεύθυνση επηρεάζεται από το ρεύμα του αέρα, το φως και άλλους παράγοντες. Παρόλα αυτά μία τέτοια μαζική έξοδος σμηνουργών είναι ένα θεαματικό γεγονός που ξεκινάει από τη μία μέρα στην άλλη ξαφνικά όπως και ολοκληρώνεται. Αμέσως μετά την προσγείωση τους και μετά τη σύζευξη τα πτερωτά αποβάλλουν τις πτέρυγες τους, αποκόπτοντας τες. Οι κομμένες πτέρυγες που θυμίζουν σχηματικά κόκκους ρυζιού και συγκεντρώνονται κοντά στα σημεία εξόδου και προσγειώσεως του σμήνους, αποτελούν χρήσιμη ένδειξη της παρουσίας τους και κατά επέκταση μίας χρόνιας προσβολής.